Ekran Süresinin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Belirtilerine Yol Açmasının Nedenleri..
9 ve 10 yaşındaki çocuklarla yapılan 2 yıllık geniş kapsamlı bir araştırma, ekran kullanımını DEHB benzeri semptomlar ve beynin korteksindeki değişikliklerle ilişkilendiriyor.
Amerika Birleşik Devletleri'nde 10.000'den fazla çocuk üzerinde yapılan büyük bir araştırmaya göre, günde 3 saatten fazla ekran başında geçirilen süre, çocukların beyinlerinde ve dikkatlerinde ince farklılıklarla bağlantılı.
Ebeveynler uzun zamandır çocuklarının ne kadar ekran başında vakit geçirmesinin fazla olduğu konusunda endişeleniyorlardı ve bu çalışma, daha yoğun kullanımın zaman içinde dikkati şekillendirebileceğine dair yeni kanıtlar sunuyor.
----------------------Konu reklamın altında devam ediyor---------------------
Araştırmacılar, 9 ve 10 yaşındaki çocukların beyin taramalarını ve davranış değerlendirmelerini analiz etti. Günde 3 veya daha fazla saatini ekran başında geçiren çocuklarda, yaşıtlarına göre dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB) benzeri semptomların biraz daha yüksek olduğu ve semptomların sonraki 2 yıl içinde mütevazı bir şekilde arttığı gözlemlendi.
Ekim 2025'te Translational Psychiatry dergisinde yayınlanan çalışmaya göre, bu çocuklarda dikkat ve dürtü kontrolüyle ilgili beyin bölgelerinde de küçük farklılıklar vardı; bu bölgeler genellikle DEHB tanısı konmuş çocuklarda daha küçüktür. Etkiler her bir çocuk için küçük olsa da, bu örüntü büyük grup genelinde tutarlıydı ve ekran kullanımı ile dikkat sorunları arasında bir bağlantı olduğunu vurguladı.
Araştırmacılar, Amerika Birleşik Devletleri'nde çocukların beyin gelişimini beyin taramaları kullanarak izleyen en büyük uzun vadeli araştırma olan Ergen Beyin Bilişsel Gelişim Çalışması'ndan yararlandılar.
Ebeveynler, çocuklarının televizyon izleyerek, video oyunları oynayarak ve diğer ekranları kullanarak geçirdikleri saat sayısını bildirdiler. Ayrıca dikkatsizlik, dürtüsellik ve huzursuzluk gibi davranışları da değerlendirdiler.
Çalışmanın başlangıcında ekran başında daha fazla zaman geçiren çocuklarda sadece daha şiddetli DEHB benzeri semptomlar görülmekle kalmadı, aynı zamanda bu semptomlar katılımcılar 11 ve 12 yaşlarına gelene kadar sonraki 2 yıl içinde de hafif bir artış gösterdi.
En yoğun kullanıcılar (günde 4 ila 5 saatini ekran karşısında geçirenler), DEHB ile ilgili ciddi semptomlarda en büyük artışı gösterdi.
CoronavirusGünlüğü
Günde 3 ila 5 saat ekran kullanan çocuklarda, üst düzey düşünmede rol oynayan beynin ince dış katmanı olan kortikal gri madde hacminin yanı sıra, öz denetim ve motivasyonda rol oynayan derin bir beyin yapısı olan sağ putamen hacminin de biraz daha küçük olduğu gözlemlenmiştir.
Önceki çalışmalar, kortikal gri madde miktarının azalması ve putamen hacminin küçülmesinin DEHB ile ilişkili olduğunu göstermiştir.
Sonraki 2 yıl boyunca, daha yüksek ekran kullanımının bu beyin katmanının kalınlığındaki büyümenin yavaşlamasıyla da ilişkili olduğu görüldü; bu da dikkat ve öz denetimdeki büyümenin yavaşladığını gösteriyor.
Ekran Süresi Dikkatsizliği Artırabilir..
Çocukların beyinleri, pratik yaptıkları şeylere uyum sağlar. Piyano çalmak motor devrelerini güçlendirir ve iki dilli çocuklar dil ağlarını geliştirir. Ekranlar da benzer şekillerde dikkati şekillendirebilir.
----------------------Konu reklamın altında devam ediyor---------------------
Çalışmanın baş yazarı, Japonya'daki Fukui Üniversitesi'nden Profesör Qiulu SHOU, olası nedenlerden birinin beynin ödül sistemi olduğunu belirtti. Daha fazla ekran kullananlarda küçük boyut farklılıkları gösteren bir bölge olan putamen, beynin alışkanlıklar öğrenmesine ve ödüllere yanıt vermesine yardımcı olur.
Birçok oyun, video ve uygulama, parlak görseller, hızlı tempolu aksiyon ve anlık geri bildirimle dikkat çekmek üzere tasarlanmıştır. SHOU, yaptığı açıklamada, bu tür bir uyarımın zamanla beyni hızlı ödüller beklemeye alıştırabileceğini ve bazı çocukların yavaşlamasını, odaklanmasını veya okul ödevi veya okuma gibi daha az heyecan verici görevlere geri dönmesini zorlaştırabileceğini belirtti.
Daha önceki araştırmalar, ekran başında daha fazla zaman geçiren çocukların anlık ödüllere daha fazla yöneldiklerini ve dikkat dağıtıcı unsurları filtrelemekte daha zorlandıklarını ortaya koymuştur.
SHOU'nun grubu, yayınlanmamış ilgili çalışmalarında, daha yoğun ekran kullanımının hafıza, işlem hızı ve dil becerilerini içeren görevlerde biraz daha zayıf performansla bağlantılı olduğunu da bulmuştur. Bu beceriler dikkatle yakından ilişkilidir ve çocukların bilgileri akılda tutmalarına, problemleri hızlı bir şekilde çözmelerine ve söylenenleri takip etmelerine yardımcı olur. Ortalama olarak, bu yetenekler putamen hacmi daha büyük olan çocuklarda daha güçlüydü.
Bu, Aileler İçin Ne Anlama Geliyor?..
Çocuklar, COVID-19 pandemisiyle hızlanan bir trendle, her zamankinden daha erken yaşlarda ve daha uzun süre ekran kullanıyorlar. Diğer çalışmalar, yoğun ekran kullanımını daha kısa uyku süreleri ve daha az açık havada oyun oynama ile ilişkilendirmiştir .
Bu yeni bulgular, cihazlarda uzun süre kalmanın bir çocuğun gelişmekte olan dikkatini etkileyebileceğine dair kanıtları güçlendiriyor.
Seattle Çocuk Hastanesi'ndeki PEARL Kliniği/DEHB ve İlişkili Bozukluklar Programı direktörü ve klinik psikolog olan Mark STEIN, araştırmaya katılmamış olmasına rağmen, "Bu tür verileri görmek, ekran süresini sınırlamanın önemini pekiştiriyor" dedi.
STEIN, bulguların müdahale için önemli bir hedefi işaret ettiğini de sözlerine ekledi: "Daha uzun ekran süresinin daha şiddetli DEHB semptomları ve beyin yapısındaki değişikliklerle ilişkili olduğu göz önüne alındığında, ekran süresini izleme ve sınırlama önerileri özellikle akıllıca görünüyor."
----------------------Konu reklamın altında devam ediyor---------------------
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tedavileri tasarlayan ve inceleyen STEIN, “Ekran süresini sınırlamak zor olabilir,” dedi. “Çocuklar ekranları seviyor çünkü anında pekiştirme sağlıyorlar ve ebeveynler doğal olarak çocuklarının keyif aldıkları bir şeyle meşgul olmalarını görmek istiyor.”
Ancak, dikkatli bir şekilde belirlenen sınırların hala önemli olduğunu söyledi; bu sınırlar sadece çocukların ekran başında geçirdikleri süreyle ilgili değil, aynı zamanda bu sürenin yerine geçen şeylerle de ilgili. Sosyal etkileşim, akademik çalışmalar ve fiziksel aktivite, uzun vadeli gelişimi destekler.
STEIN, aileleri aktif veya eğitici medya tüketimi ile pasif tüketim arasında ayrım yapmaya, erken dönemde net beklentiler belirlemeye ve bir aile medya planı oluşturmaya teşvik ediyor. Ekran süresi, açık uçlu bir aktivite yerine stratejik olarak bir ödül olarak da kullanılabilir.
"Ayrıca, ebeveynlerin örnek teşkil ederek kendi ekran kullanımlarını denetlemelerinin de faydalı olduğunu düşünüyorum."
Bu Sitede yayımlanan yazı ve görsellerin fikri sorumluluğu eser sahiplerine aittir
Bu içerik Coronavirus Günlüğü tarafından derlenmiştir.
