Telefonunuzda daha az zaman geçirmenizi sağlayacak bilimsel olarak kanıtlanmış nedenler. Giderek artan bilimsel kanıtlar, aşırı ekran süresinin gözler, kalp, omurga ve daha fazlasıyla birlikte vücudun neredeyse her yerini etkilediğini gösteriyor.
Telefonunuzda daha az zaman geçirmenizi sağlayacak bilimsel olarak kanıtlanmış nedenler.
Akıllı telefonlarımıza takılıp, baş parmaklarımız zahmetsizce, sonsuz ve eğlenceli içerik akışları arasında gezinirken zamanın nasıl geçtiğini anlayamıyoruz. Bu arada, birkaç inçlik ekran sessizce mavi ışık ve elektromanyetik alan (EMA) dalgaları yayıyor. Biz bu sürekli etkileri fark etmesek de, zihnimiz ve bedenimiz fark ediyor.
-------------------Konu reklamın altında devam ediyor------------------
Giderek artan bilimsel kanıtlar, aşırı ekran süresinin gözler, kalp, omurga ve daha fazlasıyla birlikte vücudun neredeyse her yerini etkilediğini gösteriyor.
Parlak Ekranlar, Bulanık Gözler..
Akıllı ekranlar kırmızı, yeşil ve mavi ışığın bir kombinasyonunu yayar. Bu spektrumda, 400 ila 490 nanometre aralığında, aynı zamanda yüksek enerjili görünür ışık (HEV) olarak da bilinen, dikkate değer bir "mavi ışık sivrisi" yayarlar .
Gözlerimiz HEV ışığını tamamen filtreleyemediği için, ışık gözümüzden geçerek retinaya, yani gözün arkasındaki ışığa duyarlı tabakaya nüfuz eder.
Laboratuvar çalışmaları, yoğun veya uzun süreli mavi ışığa maruz kalmanın göz korneası, merceği ve retinasında geçici veya kalıcı hasara neden olduğunu göstermektedir. Mavi ışığın neden olduğu göz hasarı, merceğin opaklaşmasına ve korneanın hasar görmesine neden olarak çeşitli göz rahatsızlıklarına yol açabilir .
Ekran süresinin göz bozuklukları üzerindeki etkisini inceleyen çocuk göz doktoru Dr. Savleen KAUR, yaptığı açıklamada, akıllı telefonlardan gelen mavi ışığın dijital göz yorgunluğuna yol açtığını ve dijital cihazlara yapışık yaşayan çocuklarda miyopi geliştirme riskinin daha yüksek olduğunu söyledi.
Coronavirus Günlüğü
335.000'den fazla katılımcının katıldığı sistematik bir incelemede , ekran başında geçirilen günlük 1 saatlik sürenin miyopi geliştirme olasılığını yüzde 21 oranında artırdığı bulundu.
Bu sadece miyopluk değil. Yayınlanan bir araştırmada, günde 2 saatten fazla akıllı telefon kullanımının, bulanıklık, kızarıklık, görme bozuklukları, iltihaplanma ve kuruluk gibi çeşitli semptomları aynı anda yaşama olasılığının daha yüksek olduğu bulundu.
Oysa dijital cihazlara maruz kalmanın ilk kurbanı gözleriniz oluyor.
EMF Aşırı Yükü, Yorgun Kulaklar..
Cep telefonu kullanımının işitme üzerindeki etkisini inceleyen kulak burun boğaz uzmanı Dr. Naresh Kumar PANDA, genç yaştan itibaren sık sık cep telefonu kullanan kişilerde, 70'li yaşlardaki kişilerde görülen işitme kaybına benzer bir işitme kaybı gelişebileceğini söyledi.
-------------------Konu reklamın altında devam ediyor------------------
Cep telefonu radyofrekanslı elektromanyetik radyasyonunun (EMR) kulaklar üzerindeki etkisi birçok çalışmada değerlendirilmiştir. Cep telefonuyla konuşurken kulak, işitme siniri ve temporal lobun bir kısmı radyofrekanslı EMR'yi emer.
Radyofrekanslı EMR'ler, telefonunuzu bir baz istasyonuna bağlayan radyo dalgalarıdır. Bu dalgalar vücut dokularına nüfuz edebilir, ısıtıcı etkiler yaratabilir ve ses olmadığında bile işitme sistemini uyarabilir.
Çok sayıda çalışma, aşırı akıllı telefon kullanan kişilerin daha zayıf işitme yeteneği ve daha yüksek işitme eşikleri bildirme olasılıklarının daha yüksek olduğunu göstermiştir ; bu da, eskiden temel seviyede olan sesleri duymak için daha yüksek seslere ihtiyaç duydukları anlamına gelir. Uzun süreli cep telefonu kullanımı, kulaklık veya Bluetooth kulaklık kullanımından kaynaklanan radyofrekans EMR maruziyeti, iç kulak tüy hücrelerine (sesleri sinir sinyallerine dönüştüren ve beyninizin yorumlayabilmesini sağlayan duyusal reseptörler) zarar vererek hafif ila orta şiddette işitme kaybına neden olabilir .
Cep telefonunun uzun süreli kullanımının (günde sadece 1 saat bile olsa) işitme duyusuna zarar verebileceği ve kulakların sese duyarsızlaşabileceği de belirtildi. Bluetooth cihazları da "eşit derecede zararlı."
Maruziyet çok şiddetli değilse işitsel eşik değişimleri geçici olabilir, ancak uzun süreli maruziyette işitme sisteminde kalıcı hasar meydana gelebilir. Ancak bunu derinlemesine anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.
Brezilya'da yapılan bir araştırmada, özellikle elektromanyetik alanlara daha duyarlı kişilerde radyofrekans EMR ile kulak çınlaması arasında bir ilişki olduğunu gösteren kanıtlar bulundu.
Kulak çınlamasının işitme kaybının ilk uyarı işaretlerinden biri olduğu ve uzun süre cep telefonu kullanan kişilerin bunu bir tehlike işareti olarak görmesi gerektiği vurgulandı.
-------------------Konu reklamın altında devam ediyor------------------
Farklı Metabolitler, Zorlanmış Kalp..
Elimizde taşıdığımız cihazlar sadece omuzlarımızın üstündeki organlara zarar vermekle kalmıyor, etkileri diğer organ sistemlerine de yayılıyor.
Bir başka araştırma, artan ekran süresinin yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve insülin direnciyle bağlantılı olan anormal kan metaboliti değişiklikleriyle ilişkili olduğunu buldu.
Kan metabolitlerinin belirgin örüntüsü ekran süresinin "biyolojik parmak izi" olarak adlandırıldı. Aynı metabolitlerin çoğunun obezite ve kardiyometabolik hastalıklar için daha önceki çalışmalarda tespit edildiğini ve bu durumun ekran süresi "parmak izinin" benzer risk yollarının erken bir aşamasını temsil edebileceği öne sürüldü.
Analiz, günde her 1 saatlik eğlence amaçlı ekran kullanımının, kardiyovasküler risk puanlarında ölçülebilir bir artışla bağlantılı olduğunu ortaya koydu. Rakamlar tek 1 saat için küçük görünse de, etkileri birikiyor: Günde 3 saat fazladan ekran kullanan bir çocuğun, daha az ekran süresi olan akranlarına göre yaklaşık dörtte bir ila yarı yarıya daha yüksek risk puanına sahip olacağına vurgu yapıldı.
Tüm bir popülasyona çarpıldığında, "yetişkinliğe kadar taşınabilen erken kardiyometabolik riskte anlamlı bir değişim" görürüz.
Dahası, çalışmalar cep telefonlarından gelen EMA'ların kalp atış hızı değişkenliğini (ardışık kalp atışları arasındaki zaman aralıklarındaki değişim) etkileyebileceğini göstermiştir. Bu değişkenlik, otonom sinir sisteminin (hem savaş ya da kaç hem de dinlen ya da sindir) kalbi ne kadar etkili bir şekilde kontrol ettiğini yansıtır. Düşük kalp atış hızı değişkenliği, kalp stresini gösterir ve kardiyovasküler sorunların bilinen bir göstergesidir.
-------------------Konu reklamın altında devam ediyor------------------
Sağlıklı yetişkinlerde uzun süreli cep telefonu kullanımı düşük kalp hızı değişkenliği ile ilişkilidir .
Telefonu göğsünüze yakın tutmak da EKG değerlerini değiştirir ve uzun süre maruz kalmanın çarpıntı ve göğüs ağrısına yol açması muhtemeldir. Ayrıca, çok sayıda çalışma , akıllı telefonların ve kablosuz kulaklıklar ve akıllı saatler gibi aksesuarların kalp pilleri ve defibrilatörler dahil olmak üzere implante edilebilir kalp cihazlarını etkileyebileceğini ortaya koymuştur .
Kalp üzerindeki bu doğrudan fiziksel etkilerin yanı sıra, ekranlar dolaylı olarak da uykuyu bozarak; kardiyovasküler riski artırır. Gözlemlenen bu bağlantı: Uyku süresi, ekran süresi ile kardiyometabolik risk arasındaki genel ilişkinin yaklaşık %12'sini oluşturuyordu; bu da riskin bir kısmının, ekran süresinin dinlendirici uyku saatlerini çalmasından kaynaklandığını gösteriyor.
Hatalı Duruş, Gergin Omurga..
Koltuğunuzda uzanırken telefon ekranına dalıp gitmek sizi kemiklerinize kadar daha da kötü etkileyebilir.
Artan hareketsiz yaşam tarzı genellikle sorunlu ekran kullanımıyla ilişkilendirilir ve kötü duruşa ve duruş bozukluğuna yol açarak boyun, omuz ve sırt ağrılarına neden olur. Uzun süre oturma ve ekran başında geçirilen zaman, genel kemik mineral yoğunluğu ile olumsuz ilişkilidir .
-------------------Konu reklamın altında devam ediyor------------------
Çeşitli “metin” hastalıkları vardır..
Küçük ekranlara odaklanıldığında, insanlar boyunlarını daha fazla eğme eğilimindedir ve bu da "metin boynu" olarak da bilinen belirgin bir öne doğru baş duruşuna yol açabilir. Bu, insanları baş ağrısı, değişmiş kürek kemiği pozisyonu ve temporomandibular bozukluklar (çene eklemleri ve çene kaslarında 30'dan fazla bozukluktan oluşan bir grup) gibi daha fazla rahatsızlığa karşı savunmasız hale getiren en yaygın servikal anormalliklerden biridir .
Telefonunuzu sürekli kaydırmak, tekrarlayan zorlanmadan dolayı bilek ve başparmak ağrısına neden olabilir ve "mesaj başparmağı" gibi rahatsızlıklara yol açabilir.
Dijital Dalgalar, Doğurganlığı Bozdu..
Çok sayıda araştırma, cep telefonları ve dizüstü bilgisayarlar da dahil olmak üzere dijital cihazlardan yayılan radyasyona maruz kalmanın, erkek doğurganlığının temel belirleyicileri olan sperm hareketliliği, canlılığı ve konsantrasyonunun azalmasıyla ilişkili olduğunu buldu.
-------------------Konu reklamın altında devam ediyor------------------
Haziran ayında Toxics dergisinde yayınlanan bir çalışmada, laboratuvar ortamında EMF'lerin sperm hareketliliği üzerindeki etkisi incelendi. 20-35 yaş arası sağlıklı erkeklerden alınan semen örnekleri, 1 saat boyunca farklı EMF kaynaklarına maruz bırakıldı ve hemen ardından sperm hareketliliği değerlendirildi.
Sonuçlar, akıllı telefonlar ve Wi-Fi ağları gibi cihazlara maruz kaldıktan sonra, spermlerin nispeten düz bir çizgide ilerlemesiyle oluşan ilerleyici sperm hareketliliğinin, kontrol grubuna kıyasla %19,5'e düştüğünü gösterdi. Hareketsiz sperm ise %10 arttı.
EMF'lerin sadece elektronik olarak yaydığı değil, aynı zamanda termal olarak yaydığı da önemlidir. Dijital cihazları pantolon cebi gibi kasıklara yakın tutmak, skrotum sıcaklığını fizyolojik olarak normal seviyelerin üzerine çıkarabilir. Skrotum bölgesinin ısınması, sperm oluşumunu ve işlevini olumsuz etkileyerek erkeklerde doğurganlığın azalmasına neden olabilir. Maruz kalma süresi ne kadar uzun ve yakınsa, olumsuz etkiler o kadar büyük olur.
-------------------Konu reklamın altında devam ediyor------------------
Etkiler kadınlarda da görülüyor. 900'den fazla hamile kadın üzerinde yapılan Kaliforniya araştırması, yüksek radyasyon seviyelerine maruz kalanların düşük radyasyon seviyelerine maruz kalanlara göre düşük yapma riskinin neredeyse 3 kat daha fazla olduğunu ortaya koydu. Çalışmada, katılımcıların cep telefonları da dahil olmak üzere çeşitli cihazlardan gelen manyetik alanlara 24 saat boyunca maruz kalmalarını ölçmek için giyilebilir bir izleme cihazı kullanıldı. Bir meta-analiz de benzer bir bulguya ulaştı.
Hamilelikte günde 30 dakikadan fazla cep telefonuyla görüşme yapılması da normal fetal gelişimi olumsuz etkileyerek, cep telefonunu daha az kullanan annelerin bebeklerine göre daha küçük doğmalarına yol açabiliyor.
Kanser Riski..
Cep telefonu radyasyonuna maruz kalmanın kansere yol açma olasılığı tartışmalı olmaya devam ediyor; araştırmalar karışık sonuçlar veriyor ve bugüne kadar net bir fikir birliği yok. 2011 yılında, Dünya Sağlık Örgütü'nün Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı, radyofrekanslı elektromanyetik alanları, sınırlı kanıtlara dikkat çekerek "insanlar için olası kanserojen" olarak sınıflandırdı .
Ancak, kısmen Dünya Sağlık Örgütü tarafından finanse edilen son sistematik inceleme, uzun vadeli hayvan çalışmalarından elde edilen yüksek kesinlikte kanıtlara dayanarak, cep telefonu radyo frekansı EMF'sine maruz kalmanın sıçanlarda 2 tip kötü huylu tümör riskini artırdığını buldu.
-------------------Konu reklamın altında devam ediyor------------------
Uluslararası Elektromanyetik Alanların Biyolojik Etkileri Komisyonu (ICBE-EMF) yaptığı açıklamada, "aynı tip tümörlerin cep telefonu kullanıcıları üzerinde yapılan insan çalışmalarında da gözlemlendiğini" ve bu sayede "bu çalışmalarda gözlemlenen ilişkilerin gerçek olduğuna dair önemli bir güven" sağlandığını belirtti.
ICBE-EMF Başkanı Ron MELNICK, yaptığı açıklamada, "Hayvan çalışmaları insanlarda kanser riskini öngörmek için çok önemli" dedi.
Zihinsel Yük..
Aşırı ekran süresi beyin fonksiyonlarını da etkileyebilir ve özellikle inhibitör kontrol, karar verme ve duygusal düzenlemeden sorumlu bölgelerdeki gri madde hacmini azaltabilir.
Çeşitli beyin görüntüleme çalışmalarında tespit edilen bu tür yapısal değişikliklerin, madde bağımlılığında görülen bağımlılık davranışını taklit ettiği görüldü. Bu tür sinirsel değişiklikler, insanların dikkat dağıtıcı unsurları filtrelemesini ve hedeflerine odaklanmasını zorlaştırabilir, bu da duygusal süreçlerini daha da etkileyerek nevrotiklik ve dürtüselliğin artmasına katkıda bulunabilir.
-------------------Konu reklamın altında devam ediyor------------------
Ekran kullanımının depresyon, anksiyete, dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve hatta intihar eğilimleri gibi ruhsal bozukluk riskinin artmasıyla ilişkili olduğu belirtiliyor .
İntihar, en tehlikeli, ancak kesinlikle tek ruhsal rahatsızlık değildir. 982 ergenin katıldığı 2024 tarihli bir araştırma, günde 4 ila 6 saat ekran başında kalmanın, günde 2 saatten az ekran başında kalanlara kıyasla stresi %25, depresyonu %35 ve kaygıyı %23 artırdığını ortaya koydu.
San Diego Eyalet Üniversitesi'nde psikoloji profesörü ve "Yüksek Teknolojili Bir Dünyada Çocuk Yetiştirmenin 10 Kuralı" kitabının yazarı Jean M. TWENGE, "Yapılan en kapsamlı araştırmalarda, sosyal medyayı yoğun kullanan gençlerin depresyona girme olasılığı, kullanmayanlara göre neredeyse 2 kat daha fazla," dedi. TWENGE, ebeveynler için böyle bir riskin hiç de az olmadığını söyledi.
-------------------Konu reklamın altında devam ediyor------------------
Okul öncesi ve okul çağındaki çocuklarda, yüksek ekran maruziyetinin dikkat güçlükleriyle ilişkili olduğu görülmüştür.
Sorunlu ekran kullanımının intihar davranışlarına da yol açtığı tespit edilmiştir. 9-11 yaş arası 11.000'den fazla ABD'li çocuğu kapsayan 2023 tarihli bir çalışma, günde her 1 saatlik ekstra ekran süresinin intihar düşüncesi ve girişimi riskini yüzde 9 artırdığını ortaya koymuştur.
İntihar düşünceleri ve davranışları yaşama olasılığı mesajlaşmada yüzde 36, görüntülü sohbette yüzde 30, video izlemede yüzde 21 ve video oyunu oynamada yüzde 18 daha fazlaydı.
Tedavi..
Ekran süresinin sağlık riskleriyle ilişkili olduğuna dair kapsamlı bilimsel kanıtlara rağmen, dijital teknoloji toplumun her köşesine nüfuz etmiş durumda.
Çalışmaları yapay zeka modellerini eğitmeye odaklanan kıdemli makine öğrenimi mühendisi Kishore PV REDDY, "Herkes kullandığı için herkes bundan etkileniyor" dedi.
Modern cihazlar dahili mavi ışık filtreleriyle gelse de araştırmalar bunların çok etkili olmayabileceğini gösteriyor . Göz yorgunluğunu azaltmak için sık sık göz kırpma, parlamayı en aza indirme, ekran başında çalışmaya düzenli aralar verme ve her 20 dakikada bir 20 saniye boyunca 6 metre uzaktaki bir şeye bakma kuralına uyma gibi sağlıklı alışkanlıkları öneriliyor.
Okurken veya video izlerken telefonu kol mesafesinde tutmak, uzun görüşmelerde radyasyon etkisini azaltmak için hoparlör modunu kullanmak, uyurken ise telefonu yastık veya yatak yakınına koymamak da diğer öneriler arasında yer alıyor.
-------------------Konu reklamın altında devam ediyor------------------
En önemlisi, temel olarak kaynağı kesmek, ekran süresini azaltmaktır.
Cep telefonu kullanmayı bırakamayacağımza göre; yapılacak en doğru hareket akıllıca kullanmak ve yalnızca kesinlikle ihtiyaç duyulduğunda kullanmak.
Uzmanlar çocuklara kendi cihazlarını vermeyi mümkün olduğunca ertelemeyi tavsiye ediyor. Hiçbir ebeveyn, eğitimci veya gelişim uzmanı, ergenliğin başlangıcı ve ortaokul dönemi olan 13 yaşın sosyal medyayla tanışmak için doğru zaman olduğunu söylemez, çünkü çocuklar ve genç ergenler daha savunmasızdır. Amerika Birleşik Devletleri'nde çocukların çoğu sosyal medya platformunu kullanabilmesi için gereken minimum yaş 13'tür.
Alternatif olarak, akıllı telefon yerine basit bir telefon kullanabilirsiniz. Bu yetişkinler için de geçerlidir, ancak biri iş, diğeri ev için olmak üzere 2 telefon alabilirler; ikincisinde yalnızca kısa mesaj gönderme ve arama yapma özelliği bulunur.
Uzmanlar ekran süresinin ilgi çekici alternatiflerle değiştirilmesini öneriyor.
Meditasyon yapmak, basılı kitaplar okumak, bir müzik aleti çalmak, zorlu görevleri üstlenmek veya sadece yürüyüşe çıkmak size yardımcı olabilir.
Bu Sitede yayımlanan yazı ve görsellerin fikri sorumluluğu eser sahiplerine aittir
Bu içerik Coronavirus Günlüğü tarafından derlenmiştir.
