Evet, Ebola virüsü ölümcül. Ama işte endişelenmenize gerek olmayan nedenler. Ebola, COVID-19'dan birçok yönden farklıdır. Her birkaç yılda bir, ölümcül bir Ebola salgını ortaya çıkıyor ve dünya çapında manşetlere taşınıyor. Yüksek ölüm oranına rağmen, birçok insanın farkında olmadığı şey, virüsün büyük ölçüde Afrika ile sınırlı kaldığı ve dünyanın diğer bölgelerine hiç yayılmadığıdır.
Evet, Ebola virüsü ölümcül. Ama işte endişelenmenize gerek olmayan nedenler.
Ebola, COVID-19'dan birçok yönden farklıdır.
Her birkaç yılda bir, ölümcül bir Ebola salgını ortaya çıkıyor ve dünya çapında manşetlere taşınıyor.
Yüksek ölüm oranına rağmen, birçok insanın farkında olmadığı şey, virüsün büyük ölçüde Afrika ile sınırlı kaldığı ve dünyanın diğer bölgelerine hiç yayılmadığıdır.
Düşük İletim..
Tulane Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bölüm Başkanı Dr. John SCHIEFFELIN'şn konu ile ilgili açıklamasında, insanlarda hastalığa neden olma potansiyeli olan bilinen tüm Ebola virüslerinin Afrika'da bulunduğunu söyledi.
SCHIEFFELIN, "Bugünkü bilgilerimize dayanarak, daha büyük ve daha sık salgınlar meydana gelmedikçe, gelecekte Afrika dışında ortaya çıkmaları olası görünmüyor" dedi.
Ebola virüsünün muhtemelen yarasalardaki virüslerden kaynaklandığı ve bilim insanlarının Afrika'ya özgü yarasalarda Ebola virüslerine ait genetik materyal tespit ettiği düşünülüyor.
COVID-19 ve gripin aksine, Ebola'ya neden olan virüs aerosoller yoluyla bulaşmaz; doğrudan insan teması ve kusmuk, tükürük, kan ve kirlenmiş giysiler gibi vücut sıvıları yoluyla bulaşır.
Bu nedenle salgınlar çoğunlukla genel nüfustan ziyade yakın temaslılar ve sağlık çalışanları arasında sınırlı kalmıştır.
Salgınlar genellikle kırsal bölgelerde meydana gelir ve yerel halk, av eti tüketimi, hasta bakımı veya bazı cenaze ritüelleri yoluyla enfekte olur.
Amerikan Halk Sağlığı Birliği CEO'su Dr. Georges C. BENJAMIN "Kadınlar sabahları sık sık dışarı çıkıp yerde ölü hayvanlar buluyorlar ve bunları et olarak kullanıyorlar; buna da 'vahşi hayvan eti' deniyor" dedi.
Sadece 1 vaka ciddi..
Hafif veya orta şiddette belirtilere yol açabilen, hatta asemptomatik olarak bile insanları enfekte edebilen COVID-19'un aksine, Ebola çok daha bulaşıcıdır.
Uganda Virüs Araştırma Enstitüsü'nde immünolog ve araştırma müdür yardımcısı olan Dr. Jennifer SERWANGA, Ebola'nın tek bir vakasının tespit edilmesinin bile salgın ilan etmek için yeterli olduğunu söyledi. SERWANGA, “Ebola diğer viral hastalıklardan çok farklı. Tüm organları tahrip ediyor ve neredeyse tüm organlarda kanamaya neden oluyor.”
Ebola'nın ölüm oranı %90'a varan çok yüksek bir virüstür, bu nedenle çok az insan virüse karşı bağışıklık kazanıp hayatta kalır. Ayrıca, vakalar genellikle kırsal bölgelerde görüldüğü için, virüsün daha önce hiç görülmediği ve toplumsal bağışıklığın oluşmadığı yerlerde yeni salgınlar ortaya çıkabilir.
Ebola, kızamık veya gripten farklıdır. İnsan popülasyonlarında sürekli olarak yaşamaz. Bunun yerine, hayvanlardan insanlara –tekrar tekrar– bulaşır, bakım ve yas sürecinde temas yoluyla yayılır ve sonra ortadan kaybolur.
Ebola virüsleri insanlara bulaştıktan sonra, bağışıklık hücrelerinin içinde hızla çok sayıda virüs üretirler; bu da çok daha büyük bir bağışıklık tepkisine ve sitokin fırtınasına yol açar.
Virüs, kan damarları arasında boşluklar oluşturarak hem iç hem de dış kanamalara neden olur.
Bulaşma oranı düşüktür çünkü insanlar nadiren onunla temas ederler, ancak bir kez maruz kalındığında enfeksiyon kolayca gerçekleşebilir.
BENJAMIN, “Ebola çok fazla insan sıvısı üretiyor... O kadar çok sıvı üretiyor ki, insanlar oldukça kolay enfekte oluyor. ABD'nin dahil olduğu son büyük Ebola salgınında birçok insanın enfekte olduğunu gördük.”
Sağlık çalışanlarının hastalara bakım yaparken değil, koruyucu ekipmanlarını çıkarırken enfekte olduklarını söyledi.
COVID-19'a yalnızca tek bir virüs (SARS-CoV-2) neden olsa da, Ebola'ya neden olabilecek farklı virüsler vardır.
2014-2016 yılları arasındaki en büyük ve şiddetli salgından bu yana Ebola'ya karşı aşılar ve antiviral ilaçlar geliştirildi, ancak mevcut salgının merkezindeki Ebola virüsü için henüz bir tedavi veya aşı bulunmuyor.
Gizemli Bundibugyo..
Mevcut salgın, 2007'deki ilk salgının görüldüğü yerin adını taşıyan Bundibugyo adlı nadir bir Ebola virüsü türünden kaynaklanmaktadır.
Bundibugyo virüsü, diğer Ebola virüslerinden yaklaşık %30 oranında genetik olarak farklıdır ve hakkında hala bilinmeyen birçok şey vardır. Daha yaygın Ebola virüsleri farelerde tespit edilmiş olsa da, Bundibugyo hayvanlarda bulunmamıştır.
SCHIEFFELIN, "En büyük endişemiz belirsizlik. Klinik belirtiler açısından elimizde çok fazla bilgi yok. Bu, daha önce 200'den az vakanın tespit edildiği Bundibugyo virüsünün üçüncü salgını."
Yeni salgın, daha önceki 2007 ve 2012 Bundibugyo salgınlarına benzer şekilde, yaklaşık 2 ay gecikmeyle bildirildi; her iki salgında da tespit edilmesi 1 aydan fazla sürmüştü.
Ebola'nın daha önce görülmediği bölgelerde ortaya çıkması haftalarca hatta aylarca sürebilir, ancak endemik olduğu bölgelerde genellikle daha hızlı tespit edilir.
Bu yeni salgın bölgesi, geçmişte diğer Ebola salgınlarının da merkez üssü olmuştu, ancak yerel yetkililer vakalar ortaya çıkmaya başladığında Bundibugyo'da test yapmadıkları için erken vakaları gözden kaçırdılar.
Ebola'nın erken belirtilerinin çeşitli farklı hastalıklara benzeyebileceği ve bunun da teşhisin gecikmesine katkıda bulunduğu belirtildi.
Uzmanlar ebolanın kılık değiştirdiğine dikkati çektiler. Erken belirtiler –ateş, kas ağrısı, kusma– sıtma, tifo, gıda zehirlenmesi veya gebelik komplikasyonlarıyla tıpatıp aynı görünüyor. Birisi hastalığı fark ettiğinde, bulaşma genellikle artmış oluyor.
Mevcut salgının ortaya çıktığı Kongo ile sınır komşusu olan Uganda'da yetkililerin teyakkuzda olduğu ve önlemler alındığı öğrenildi.
Dünya Sağlık Örgütü'nün hantavirüs salgınıyla meşgul olması ve ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı'nın (USAID) geri çekilmesi, yeni Ebola salgınının tespitini, takibini ve kontrolünü etkiledi.
Birkaç hafta önce hantavirüsle ilgili endişelerin ardından, Ebola da dikkatleri üzerine çeken son virüs oldu. Her zaman yeni bir salgın ortaya çıkıyor.
Bu Sitede yayımlanan yazı ve görsellerin fikri sorumluluğu eser sahiplerine aittir